|
|
|
|
Historia rodu Tiele-Wincklerów
Założycielem rodu Tiele-Wincklerów był Hubert von Tiele-Winckler. Swoją
pozycję i bogactwo zawdzięczał głównie małżeństwu z Valeską
Winckler, której ojciec Franz Xawery Winckler był posiadaczem
ziemskim, współwłaścicielem kilkudziesięciu kopalń, a także
współzałożycielem miasta Katowice.
Początkowo
Franz Winckler pracował jako sztygar w kopalnii "Maria" w Miechowicach.
W 1826 roku poślubił Alwinę Kalide - córkę jednego z
inżynierów tejże kopalni. Franz Winckler dzięki swym
umiejętnościom i ciężkiej pracy szybko zaczął pełnić obowiązki
pełnomocnika Franza Aresina, który był właścicielem kopalni. W
roku 1831 Franz Aresin umiera, a rok później - w 1832 - wskutek
epidemii śmierć ponosi również żona Franza Wincklera - Alwina
Kalide oraz jedna z ich córek Maria. Franz Winckler wraz ze
swoją drugą córką Valeską unikają śmierci. W roku 1833 Franz
Winckler poślubił wdowę po Aresinie - Marię Aresin (z domu Domes) i
stał się głównym zarządcą jej dóbr. W październiku 1840
roku Franz Winckler z rąk króla pruskiego Fryderyka Wilhelma IV
otrzymuje tytuł szlachecki, a dzięki swej dobroczynności zdobywa
uznanie i poważanie miejscowej ludności, która z niedowierzaniem
przyjmuje wieść o jego śmierci w 1851 roku.
W 1853 r. umiera również druga żona Franza - Maria Aresin, a
jedyną spadkobierczynią majątku po Franzu i Marii była córka
Franza - Valeska. Dnia 7 listopada 1854 roku Valeska poślubiła
podporucznika wojsk pruskich
Huberta Gustawa von Tielego. To właśnie Hubert w 1863 r. postanawia
nabyć posiadłość w Mosznej. Hubert Gustaw von Tiele-Winckler po śmierci
żony Valeski w 1883 r. ożenił się z Rosą von der Scheunburg, a 10 lat
później zmarł (w 1893 r.). Po śmierci Huberta i Valeski
Wincklerów cały majątek po rodzicach odziedziczył ich syn Franz
Hubert. To właśnie jemu zamek w Mosznej zawdzięcza swój obecny
wygląd. Franz Hubert Tiele-Winckler pragnął aby obiekt w Mosznej był
chlubą jego rodu, dlatego nie szczędził na niego środków.
Najpierw odrestaurował wnętrza zamku, które uległy zniszczeniu w
wielkim pożarze w czerwcu 1896 roku, a kilkanaście lat później
(1912-1914) znacznie go rozbudował (wówczas powstało
skrzydło zachodnie zamku). Franz Hubert i jego żona Jelka
Tiele-Winckler byli znani ze swej charytatywnej działalności, dzięki
nim w Mosznej i pobliskiej okolicy wybudowano między innymi bibliotekę,
szkołę oraz szpital, także linia kolejowa przebiegająca przez Mosznę
(relacji Gogolin-Prudnik) była przez nich współfinansowana. W
swej posiadłości Franz Hubert gościł nawet
cesarza Wilhelma II, jednak w okresie pierwszej wojny światowej Franz
musiał opuścić zamek w Mosznej aby poddać się leczeniu w zagranicznych
ośrodkach, umiera w Lucernie w grudniu 1922 roku.
Pisząc o dziejach rodu Tiele-Wincklerów należy również
wspomnieć o Ewie von Tiele-Winckler. Ewa - nazywana także Matką Ewą -
była córką Valeski i Huberta, siostrą Franza Huberta. Całe swoje
życie poświęciła na pomaganiu ludziom chorym i samotnym, a przede
wszystkim porzuconym dzieciom. W 1893 roku Ewa założyła swój diakonat.
Prowadziła kilkadziesiąt domów dla bezdomnych, a sława o jej
niezwykłej dobroci wykraczała daleko poza granice kraju, gdyż jej diakonat prowadził
pracę misyjną w różnych zakątkach świata (nie tylko w Europie).
Choć bogactwo jej rodziców pozwalało aby żyć w dostatku, ona wolała spędzić
życie w bardzo skromnym domku, niosąc bezinteresowną pomoc najbardziej
potrzebującym. Matka Ewa pracowała między innymi jako pielęgniarka, kucharka oraz sprzątaczka.
Zmarła w Miechowicach w 1930 roku, a w jej dawnym domu mieści się obecnie muzeum.
Grobowce przedstawicieli rodu Tiele-Wincklerów znajdują się w parku w
Mosznej, nieopodal zamku, na malowniczej polanie, na niewielkim pagórku,
wśród drzew i krzewów azalii, pod wielkim kamiennym krzyżem.
Są tu grobowce między innymi Huberta von Tiele-Wincklera, jego dwóch żon: Valeski oraz Rosy, syna Franza
(który był założycielem tego cmentarza). Pochowani są tu także dwaj synowie Franza:
Peter Hubert oraz Klaus Peter. Cmentarz zdecydowano się umiejscowić nieco dalej od
zamku, aby uniknąć bardzo podmokłych gruntów, w których niemożliwe było dokonanie pochówku.
Oczywiście historia rodu Tiele-Wincklerów jest znacznie
bogatsza i pełna wielu bardzo interesujących wydarzeń, powyższy opis
stanowi jedynie skrót ich dziejów. Ród
Tiele-Wincklerów liczył wielu przedstawicieli (tylko Hubert i
Valeska posiadali ośmioro dzieci), jednak w tym opracowaniu
próbowano skupić się na osobach, które miały największy
wpływ na losy zamku w Mosznej.
Słownik:
Hubert Gustaw von Tiele-Winckler
(1823-1893) - założyciel rodu Tiele-Wincklerów
Franz Winckler
(1803-1851) - górnośląski przemysłowiec, współzałożyciel Katowic
Valeska Winckler
(1829-1880) - pierwsza żona Huberta, córka Franza Wincklera
Franz Hubert von Tiele-Winckler
(1857-1922) - syn Huberta i Valeski
Jelka Tiele-Winckler
(1857-1942) - żona Franza Huberta
Ewa von Tiele-Winckler
(1866-1930) - córka Huberta i Valeski, siostra Franza Huberta
Poniżej nekropolia Tiele-Wincklerów w Mosznej
(obraz 360 stopni możesz obracać/przybliżać w każdym kierunku)
|
|
|
|
| Poniżej lokalizacja nekropolii w parku w Mosznej |
|
|
|
|
|
|
|
|
|