 |
|
|
|
|
Gdy Góra Św. Anny znajdowała się jeszcze w rękach III Rzeszy,
dokładniej rzecz ujmując - w latach trzydziestych ubiegłego wieku,
hitlerowcy zapragnęli stworzyć ogromny amfiteatr, gdzie mogłyby odbywać
się wielkie wiece polityczne, a także wybudować mauzoleum dla uczczenia
poległych Niemców. Tak też i uczynili, w miejscu dawnego
kamieniołomu w roku 1938 ukończono budowę tegoż amfiteatru. Według
różnych źródeł może on pomieścić od 30 do 100 tysięcy
widzów, to czyni go jednym z największych w Europie. Warto tu
zaznaczyć, iż w ówczesnym okresie należał on do grona
największych amfiteatrów na świecie i wyróżniał się
znakomitą akustyką.
W mauzoleum - które z wyglądu przypominało wieżę czołgu -
znajdowały się prochy niemieckich żołnierzy biorących udział w III
Powstaniu Śląskim. Jesienią 1945 roku, po przegranej przez
hitlerowców drugiej wojnie światowej, mauzoleum zostało
wyburzone. W jego miejscu Polacy wybudowali Pomnik Czynu Powstańczego,
który został zaprojektowany przez Xawerego Dunikowskiego.
Uroczystego odsłonięcia pomnika dokonano dnia 19 czerwca 1955 roku.
Pomnik Czynu Powstańczego składa się z czterech pylonów,
które łączą się architrawem. Wewnątrz pomnika umiejscowiony
jest znicz ze spiżową miednicą. Na ścianach pylonów znajdują
się cztery rzeźby, które przedstawiają: górnika, rolnika,
hutnika oraz Ślązaczkę z dzieckiem na ręku. Natomiast architraw przyozdobiony
jest ośmioma rzeźbami ludzkich głów. Pomnik znajduje się ponad
30 metrów nad główną sceną amfiteatru, a do jego budowy
zużyto ponad pięć tysięcy ton różnych materiałów budowlanych. |
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
|
|
Opis
kamieniołomu "Amfiteatr"
W głównej ścianie kamieniołomu widoczny jest 27 metrowy profil
wapienia muszlowego, który powstawał przez około 1,5 miliona
lat. Obejmuje on formację górażdżańską (warstwy
górażdżańskie bez najniższego ogniwa ziarnitu z Ligoty),
formację dziewkowicką (warstwy terebratulowe) i dolną część formacji
karchowickiej (warstwy karchowickie).

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć >>
(G)
Warstwy górażdżańskie – 12 metrów,
wykształcone w postaci masywnych, gruboławicowych wapieni (miąższość do
kilkudziesięciu centymetrów), kalkarenitów,
głównie onkolitowych, występujących naprzemianlegle z
różnej grubości wkładkami silnie zbioturbowanych
kalcylutytów. Zawierają one rzadką ale dobrze zachowaną
faunę małżową, ramienionogową i krynoidową. Są to przeważnie
reprezentanci gatunków Plagiostoma striatum, Coenothyris
vulgaris i Tetractinella trigonella.
(T/a)
Powyżej znajduje się około 1,5 metra miąższości zespół
cienko warstwowanych margli i wapieni, rozpoczynający sukcesję warstw
terebratulowych. Na nim leży charakterystyczna, dobrze widoczna, szara
ławica (1,4 m) utworzona z miliardów drobnych
trochitów (T/b).
Są to fragmenty szkieletu liliowców Crinoidea, stąd nadano
jej nazwę „głównej ławicy krynoidowej”.
Składa się ona z 7 do 9 horyzontów burzowych, w dolnej
części zdominowanych przez detrytus krynoidowy, w górnej zaś
przez remienionogowy. Ponad jej stropem rozwinięta jest 10 metrowa
sekwencja ciemnych, drobnoziarnistych wapieni marglistych (T/c),
przeławiconych horyzontami tempestytów z dobrze zachowanymi
muszlowcami brachiopodowo ostrygowymi, małżami i liliowcami.
(K)
W najwyższej części odsłonięcia występują skrasowiałe utwory warstw
karchowickich. Ich podstawę tworzy 2 metrowy zestaw
horyzontów spoistych i twardych den, znaczący przerwy w
sedymentacji, a rozwiniętych w masie szarych wapieni drobnoziarnistych.
Poziomy te rozdzielone są osadami burzowymi, zawierającymi intraklasty
pochodzące ze zniszczonych (podległych) spoistych den, a w najwyższej
części profilu z detrytusem gąbkowym.
W połowie długości ściany znajduje się uskok (U) o
zrzuconym (około 1,7 m) skrzydle północnym, co najlepiej
zaobserwować można w obrębie doskonale widocznej „ławicy
krynoidowej”. Przebieg uskoku w niżej ległej formacji
górażdżańskiej zamaskowany jest murem z bloków
wapiennych (B),
który zabezpiecza estradę przed spadającymi skałami ze
strefy uskokowej.
Na uwagę zasługują także struktury spływowe, zlokalizowane przy
schodach prowadzących na dno wyrobiska (idąc w dół po lewej
stronie). Wykute są one w części wychodni skalnych. Dzięki temu możemy
z bliska zaobserwować około 2 metrowy, silnie zdeformowany kompleks
cienkowarstwowych margli i wapieni, rozpoczynających sukcesję warstw
terebratulowych. Tworzą one bochenkowate nabrzmienia i poziomo leżące,
słabo zarysowane drobne fałdy (do 1 m). Odkształcenia o charakterze
plastycznym, wykazują związek z systemem niewielkich uskoków
synsedymentacyjnych, wskazujących na aktywność sejsmiczną w okresie
formowania się osadów i kompensacyjne przemieszczanie
niezlityfikowanych mułów wapiennych. W trakcie pełznięcia
uruchomionego osadu dochodziło do wtórnych, czasem
wstecznych przefałdowań, co spowodowało powstanie bardzo złożonego
układu zniekształceń.
Przeczytaj historię kamieniołomu nefelinitów i wulkanu oraz zobacz bogatą galerię zdjęć z Geoparku:
Geopark Krajowy >>
Źródło:
Tablice informacyjne w amfiteatrze
|
|
|
|
|
|
|